4 - مبحث جواهر و اعراض در مبحث جواهر و اعراض نيز آنجا كه از كيف نفسانى سخن به ميان مىآيد ، دربارهء علم و ماهيت آن و اقوال و آراء مطرح شده در اين‌باره گفتگو و بحث شده است . 5 - مسأله وجود ذهنى و بالاخره از جمله مواردى كه درباره علم بحث گرديده است ، مسأله وجود ذهنى است ، در اين مسأله ، ملاك واقع‌نما بودن صور علمى ( علم حصولى ) مورد بحث قرار مىگيرد و اين همان مسأله ارزش علم است كه در فلسفه جديد اروپا مورد اهميت بسيار قرار گرفته است . البته فلاسفهء اسلامى مستقيما اين مسأله ( ارزش يا واقع‌نمايى علم ) را مورد توجه و بحث قرار نداده‌اند و شايد هم طراحان مسأله وجود ذهنى ، اصولا توجهى به اين مطلب نداشته‌اند ، ولى اين مطلب از مطاوى بحثهاى آنان و به ويژه پاسخهايى كه به اشكالات وارد شده از طرف مخالفان داده‌اند به خوبى به دست مىآيد . در ميان فلاسفه اسلامى نخستين فيلسوفى كه به اين مطلب توجه كامل مبذول داشته است ، حكيم طباطبائى است كه در آثار مختلف فلسفى خود ، از پاورقىهاى اسفار گرفته تا بدايه و نهايه و اصول فلسفه ، به سبك بديع و جالب اين مطلب را مورد بررسى و بحث قرار داده است . بعد از علامه ( ره ) شاگرد گرانقدر وى فيلسوف شهيد مطهرى بيشتر و بهتر از هركس اين مسائل را ارزيابى نموده ، كه در آثار ارزشمند فلسفى او به يادگار مانده است . و ما در اين‌جا بخشى از كلام ايشان را يادآور مىشويم : « اين بحث وجود ذهنى كه دربارهء ماهيت علم است از هرمبحث ديگرى ارتباط نزديكترى دارد به مسألهء مطروحهء امروز كه دربارهء ارزش و اعتبار علم بحث مىشود ، مسأله اينكه علم به معنى اعم چه اندازه ارزش و اعتبار دارد ؟ تا چه اندازه